Is het publieke domein klaar voor een startup-mentaliteit?

Is het publieke domein klaar voor een startup-mentaliteit? Dat was de vraag waar we een antwoord op zochten tijdens een presentatie op DEAR FUTURE. En om maar meteen duidelijk te zijn, we hebben het antwoord niet gevonden. Wél een aantal hele interessante inzichten die we graag met je delen.

Opdrachtgevers van Freshheads bevinden zich vaak in het publieke domein. Geen hele bewuste keuze maar omdat er veel complexe uitdagingen liggen, waar software toepassingen een mogelijke oplossing bieden, wél een logisch gevolg.

De afgelopen jaren zijn we betrokken geweest bij verschillende innovatieve initiatieven in het publieke domein. Soms succesvol, vaker minder succesvol… En daar hebben we meteen de eerste belangrijke eigenschap van de startup te pakken: 9 op de 10 faalt.

Falen
Voor startups geldt dat snel falen een belangrijk onderdeel is van het leerproces. Falen is niet iets wat ze graag doen in het publieke domein. Want politiek en burgers kijken mee. Wat gebeurt er met de publieke middelen? Falen kan je de kop kosten. Dus het publieke domein eist zekerheden, wat per definitie niet leidt tot innovatie. Mogen falen zonder dat het je de kop kost is een belangrijke voorwaarde, óók in het publieke domein.

Middelen
De benodigde middelen bestaan meestal uit geld en mensen. Aan geld en mensen geen gebrek in het publieke domein. Draagvlak voor de inzet van middelen op innovatieve initiatieven is de grootste uitdaging. Vaak zijn keuzes politiek gedreven en afhankelijk van instemming van vele verschillende stakeholders (vaak met totaal andere belangen). Niet handig. Wil je innoveren moeten alle stakeholders zich onvoorwaardelijk achter het doel van de innovatie scharen en daar middelen voor vrij maken.

Scope
Wie betaalt bepaalt. In het publieke domein is het vaak zo dat iedere stakeholder zijn eisen en wensen terug wil zien in het eindresultaat. Dat zorgt voor een véél te uitgebreid pakket aan eisen en wensen. Klein beginnen en snel valideren bij je doelgroep is het devies. Maar dan ook écht klein, Demo or Die noemen wij dat bij Freshheads.

Agile
Te vaak wordt in het publieke domein gehandeld volgens de letter van wet maar het is juist de geest van de wet die veel ruimte laat voor een innovatieve invulling. Wetgeving dient een doel, deze doelen komen voort uit een visie en een strategie. Zolang je het doel niet uit het oog verliest moet je tussentijds bij kunnen sturen.

Stop
Weet wanneer je moet stoppen. Wanneer je een innovatief idee klein maakt en in de praktijk kleinschalig valideert kom je er snel achter wanneer je moet stoppen. Zie stoppen niet als falen, leg vast waarom je bent gestopt en deel deze kennis.

Bovenstaande eigenschappen gelden voor startups in het algemeen, binnen het publieke domein gelden nog de volgende bijzondere factoren, die het extra complex maken:

Gemeenschapsgeld
De investering komt uit gemeenschapsgeld waarover vroeg of laat verantwoording moet worden afgelegd. Anders dan bij durfinvesteringen, waar het risico bij de investeerder ligt.

Politieke invloed
De ambitie en visie van de politiek reikt vaak niet verder dan 4 jaar, om te innoveren is een langere termijn visie en commitment nodig.

Geen eigenaarschap
Misschien wel de meest onderschatte uitdaging, het publieke domein heeft niet als taak om eigenaar te zijn van een idee en/of het resultaat. Maar voor “de markt” is er vaak onvoldoende commerciële motivatie, ofwel het kan commercieel gezien “niet uit”. Maar dat wil niet zeggen dat het geen zinvolle innovatie voor het publieke domein is!

Zoals gezegd, conclusies kunnen we er niet aan verbinden, maar de sessie leverde bovenstaande inzichten op. Die kennis nemen we mee bij volgende innovatieve initiatieven in het publieke domein.

Meer weten?

Wout Withagen